Film Yapımında Görev Dağılımı – Bölüm 2
Not: Bu yazının düzenlenmiş haline buradaki derlemeden ulaşabilirsiniz.
Film Yapımında Görev Dağılımı – Bölüm 1
Film Yapımında Görev Dağılımı – Bölüm 3
Ben aşağıda bu isimler sırayla bulunurmuş gibi yazdım ancak böyle bir sıralama yoktur. Nasıl buluyorsanız bulun kardeşim işte.
Eğer yönetmen kendi projesi için finansman arayışına girecekse (yani yapımcı yönetmeni seçmeyecek de yönetmen bütçe için yapımcıya gidecekse) ilk işi doğal olarak yapımcı bulmak olacaktır. Yapımcı ve paranın bulunduğunu ve artık filmin çekileceğini varsayıyoruz. Öncelikle bir Yardımcı Yönetmen bulunmalıdır (daha önce de bulunabilir tabii). Yardımcı yönetmeni öte kısa bir şekilde özetlersem: Setteki her şeyin ama her şeyin doğru yürümesinden sorumlu olan kişidir. Oyuncuların sete geliş gidiş saatlerinden tutun da setlerin hazır edilmesine, yiyeceğin giriş çıkış saatinden teknik ekibin hazır olmasına kadar her şey ama her şey onun sorumluluğundadır. Dolayısıyla yapımın büyüklüğüne göre yardımcı yönetmen sayısı artar. Yardımcıların yardımcıları da artar tabii. Örneğin 2. yardımcı yönetmen, yardımcı yönetmenin yardımcısıdır.
Şimdi bize bir adet de Senaryo Danışmanı (Script Supervisor) gerekli. Adı her ne kadar inanılmaz karizmatik duyulsa da senaryo danışmanının görevi devamlılığı kontrol etmek, senaryo ve çekim arasındaki farkları tespit ederek not düşmek ve nelerin çekildiğini kaydetmektir. Genelde “devamlılıkçı” olarak anılır.
Sırada bir Cast Direktörü (ne yazık ki Türkiye’de de böyle kullanılıyor) ayarlamak var. Bu kişinin görevi, yönetmenin kafasındakine uygun şekilde oyuncu bulunmasına yardımcı olmaktır. Kilit bir görevdir. Ajanslarla vs. ile uğraşan didişen, oyuncu seçimlerini ayarlayan kişidir.
Bu aşamayla beraber, yönetmenin teknik kadrosunu kurması gerekir. Bu kısmı bölüm bölüm incelemekte fayda var. Pek çok alt tür daha oluşturulabilir ancak yönetmen genelde şu 3 ana bölümün başlarını seçmek zorundadır. 1: Görüntü Grubu, 2: Sanat/Yapım Grubu, 3: Yapım Sonrası grubu. Bu aşırı genelleşmiş grupları biraz açalım.
Görüntü Grubu: Bu grubun başında Görüntü Yönetmeni (Director of Photography zaman zaman Cinematographer. 2 kavram üzerindeki tartışma günümüzde de sürmektedir) bulunur. Görüntü Yönetmeni setteki en önemli 3 5 kişiden biridir. Yönetmen ile en yakın ilişki içerisinde bulunan ve film üzerinde (yapımcı ve yönetmenden sonra) en fazla yaratıcı müdahalede bulunma hakkına sahip olan kişidir. Kamera arkasını bilmeyen insanlar genelde yönetmen ile görüntü yönetmeninin (bundan böyle g.y) sınırının nerede çizildiğini merak eder. Yani bir kadrajdan g.ynin mi yönetmenin mi sorumlu olduğunu merak ederler. Bu aslında çok bulanık bir çizgidir. Öncelikle yönetmen görüntü anlamında ne görmek istediğini çok iyi bilebilir ancak görüntü yönetmeni tüm bunları gerçeğe çevirecek teknik bilgiye sahip olan kişidir. Ayrıca henüz yapım öncesinde metni görsele dönüştürürken fikir sunma hakkına da sahiptir (bunu sette de yapabilir tabii). Seyircide uyandırılmak istenen etkiyi güçlendirecek görsel numaraları bulmak, önermek ve kullanmak da g.ynin işidir. Örnek: James Cameron Avatar projesinde kullandığı kameraları g.ysi ile beraber geliştirmiştir.
Çekimden günler önce tüm teknik ekipmanın temini ve kontrolünden (profesyonel setlerde TÜM ekipman kiralık olduğundan almadan önce ne şekilde alındıkları vidasına kadar kontrol edilir, 3 4 gün arası bir süre sadece ekipman kontrolüne harcanır ve tabii ki yine Amerikan sinemasından bahsediyorum (3 4 milyon dolarlık projeler bu sınıfa dahildir). Bu ekipmanların nerede ve nasıl kullanılacağından sorumlu kişi de g.ydir. İyi bir görüntü yönetmeni, yapım sonrası ve hatta dvd/blu-ray çıkışına kadarki tüm aşamalarda filmin başında olmalıdır. Bu kısım da buradan itibaren çok ayrıntılanıyor o nedenle hemen G.ynin altında çalışan insanlara değinelim.
G.yye bağlı pek çok insan vardır. Öncelikle eğer film 35mm (negatif) çekilecekse, kamera başına 3 kişi gereklidir. 1. Asistan: Netlik Asistanı (First Assistant Camera (1 AC): Focus Puller). Adı üstünde, temel işi netliktir. İnanılmaz önemli ve zor bir iştir, iyi bir netlikçinin fiyatları çok yüksek olabilir. Beyaz Melek’teki gibi bir netlikçiniz varsa üzerine para talep edin derim. Sabit açıda yakaya netleyen asistanı ben neyliyeyim ki, gerisine değinmiyorum bile. 1. ac. aynı zamanda objektiflerden, matte boxtan vs. de sorumludur ve bir sonraki çekim için kullanılacak objektifi vs. ayarlayan kişi odur. Ayrıca filmli kameralarda otomatik netleme olmadığını ve bu işin ölçümlerle yapıldığını belirtmekte fayda var. Tecrübe de çok önemli tabii. 2. Asistan: Clapper Loader (bildiğim kadarıyla bunun da Türkçesi yok). Artık sinema ile özdeşleşmiş olan klaketten sorumlu kişidir (ses ve görüntü ayrı kaydedildiğinden ikisinin eşlenebilmesi için klaketin vuruluş ânı referans alınır). Ayrıca kameraya film yüklenmesinden, bu filmlerin düzgün şekilde kataloglanıp laba gönderilmesinden ve kamera ekipmanının taşınmasından da sorumlu kişidir. 3. kişi ise Kamera Operatörüdür (Camera Operator). Yani kamerayı kullanan kişi, bu zaman zaman g.y de olabilir.
Görüntü grubuna bağlı ışık ekibi vardır. Işık ekibinin başında Işık Şefi (Gaffer/Key Grip) bulunur. Amacı g.y’nin istediği ışığı yapmaktır. Yaratıcı bir payı yoktur. Teknikerdir ancak iyi ışık şefleri, g.y de buna açık olduğu takdirde, fikirlerini paylaşabilirler (özellikle tecrübesiz g.yler için önemlidir). Işık şefinin altında birkaç kişi daha çalışır ve bu kişiler dışında kalan insanların ışıklara ve onlarla alakalı ekipmanlara dokunması dahi yasaktır.
Eğer film görsel efektler içeriyorsa, Görsel Efekt Süpervizörü (Visual Effects Supervisor) de gerekliyse sette bulunur ve g.y ile yakın ilişkidedir. Ancak genel olarak yapım sonrasında efektlerden sorumludur. Özel Efekt Süpervizörü ( Special Effects Supervisor) ise setteki diğer efektlerden sorumludur (patlama, çarpışma, yağmur vs.).
Sanat/Yapım Grubu: Set tasarımı, kostüm ve makyaj vs. bu gruba bağlıdır. Bu gruptaki insanların adları görevlerini de gayet güzel tanımladığından ayrıntıya fazla girmeyeceğim. Zaten yazı da çok uzadı.
Efendim sanat grubunun başında Yapım Tasarımcısı (Production Designer) bulunur. Yönetmen ve g.y ile yakın ilişki içerisinde olmalıdır zira seçeceği her renk ve doku, peliküle yansıyacaktır. Sanat grubundaki herkes, yapım tasarımcısına bağlıdır.
Yapım Tasarımcısı’ndan sonra Sanat grubundaki kilit isimlerden biri de Sanat Yönetmeni (Art Director)’dir. Tüm sanat grubunun doğru bir şekilde işlediğinden emin olur. Bu iki ismin altında, irili ufaklı pek çok çalışan vardır. Set mimarından inşaatıcısına, makyözünden mobilyacısına, propçusundan set tasarımcısına kadar saymakla bitmeyecek görevler vardır. Yapımın büyüklüğüne ve ihtiyaçlarına göre bu kişilerin sayısı ve sıfatları değişkenlik gösterir.
Sesçilere ayrı bir grup mu açmalı, yoksa yapıma mı dahil etmeli bilemedim. Bu yazı için yapım grubuna dahil olsunlar. Sette çalışan en az 2 önemli isim vardır: Boom Operatörü (Boom Operator (şok şok!)) ve Kayıt/Miksaj Sorumlusu (Production Sound Mixer). Zaman zaman ikisi de aynı kişi olabilir. Bu iki kişi tüm oyuncuların mikrofonlanmasından (gizli mikrofonlar), boom ile düzgün ses alınmasından ve tüm seslerin sette canlı olarak doğru mikslenmesinden (eğer gerekliyse) ve kaydedilmesinden sorumludurlar. Boomcu, Kayıt sorumlusunun asistanıdır da (farklı kişilerse). Çekime göre birden fazla operatör de bulunabilir.
Bir de benim en çok önem verdiğim set çalışanları (stagehand) mevzusu var. Bu insanlardan bir sette hiç bulunmaya da bilir. Genelde sanat grubunun “ameleleri” denebilecek bu insanlar, bana göre bir setin olmazsa olmazıdırlar. En basit işleri dolly itip çekmek, vinçleri dengelemek vs. olabilir (ki bunlar için de genelde bu alanda tecrübeli kişiler kullanılır, o ayrı). Ancak daha da önemlisi, sette beklenmedik sorunlar çıktığı anda müdahale eden kişiler olmalarıdır. Bir platformun yükseltilmesi mi gerek, ya da steady operatörünün üzerinde dengede durabileceği bir yer mi oluşturulmalı (örneğin Usta filmindeki araba sahnesinde arabanın yanına kaynak yapılan platform), örnekler inanılmaz çoğaltılabilir. Bu insanlar, bu sorunları en kısa yoldan çözebilmek için didinen ve genelde hakları en az teslim edilen kişilerdir zira yaptıkları iş çok basit olarak görülür. Oysa bu tür sorunları çok kısa bir zamanda zahmetsiz ve ekonomik yollardan çözebilen insanların değerleri çok fazladır. Başınıza gelmeden anlamanız pek mümkün değil.
Efendim yarın bu serinin son yazısı ile karşınızda olacağım. Yapım sonrası önemli kişilerden ve amatör yapımlardaki görev dağılımından bahsedeceğim ve böylece bu uzuuun yazının sonunu getirmiş olacağım.
Film Yapımında Görev Dağılımı – Bölüm 1
Film Yapımında Görev Dağılımı – Bölüm 3
Yorum Yapın!