İster sinefil olun, isterseniz sadece arada bir film izleyen bir insan, sinema belli başlı kurallarını zihninize yerleştirir. Bunlar öyle basit şeylerdir ki bunları öğrendiğinizin farkına dahi varmazsınız. Ancak öyle bir an gelir ki, ister seyirci olun, ister film çekmeye çalışan birisi, bir sonraki aşamaya geçebilmek için bu temel kuralların farkına varmanız gerekir. Bugün bir kuraldan değil bir “olgu”dan bahsedeceğim. Adına tercih meselesi dedik ama, çok basit bir şey aslında.

Madem bildiğimizi bilmediklerimiz dedik, en temelinden girelim. Bugün bahsedeceğim konuyu özetliyeyim:

İzlediğiniz herhangi bir filmdeki hiçbir kadraj rastlantılar sonucunda oluşmamıştır. Kadrajda görünenler, orada olmaları gerektiği için oradadırlar.

Aslında bu özet pek açıklayıcı olmadı. Bu konuda daha önce çok yazdım, oralardan örnekle konuyu açayım.

Ayrıntı ve Ara Planlar yazısında bu planların doğru kullanımlarının ne kadar önemli olduğundan bahsetmiştim. Şimdi o yazıdan bir örneği tekrar inceleyelim:

Mavi’den alınmış bu güzel kareye bir bakalım. Ama her şeyiyle bakalım. Bir fincan kahve, kahveyi emen bir şeker. Alan derinliği o kadar sığ ki fincanın bir ucu netken diğeri değil, yani netlik sadece şekeri seçebileceğimiz kadar. Yazar burada Yönetmen bu kare ile bize bir şeyler anlatıyor. Bu sadece güzel göründüğü için çekilmiş bir kare değil. İstese genel plandan da verebileceği bu sahnede özel olarak bu kadar yakına giriyor.

Başka bir kareye bakalım.

Bu güzel kare Nuovo Cinema Paradiso‘dan. Toto’yu ne yapacağını bilmezken görüyoruz. Kadrajın yarısında biçimsiz bir çapa var. Şimdi yönetmen veya set ekibi çok mu beceriksiz? Bir kişi de gidip o çapayı yerinden kaldıramıyor mu, ya da kamera başka bir yere konamıyor mu? Demek ki o çapanın orada bir işlevi var, bu karenin bize, tüm hikâyeden ayrı olarak, sadece kendi başına anlattığı şeyler var.

Bir örnek daha verelim, hatta bu seferki bir kare değil geçiş olsun.

Bu “an” Barton Fink‘ten. Tek başına koca okyanusa direnen bir kayanın görüntüsünden, otel lobisinde tek başında duran Fink’e bindirmeli bir geçiş yapılıyor. Şimdi Holivud’a gelmiş bir yazarı anlatan filmde deniz kıyısındaki kaya görüntüsünün ne işi var? Hadi koydun diyelim, bu görüntüden Fink’e niye bindiriyorsun (hehe) Coen’ciğim?

Daha örnek koyulabilir ama sayıları milyonları bulduğundan girişmiyorum.

Kamera hareketleri, oyuncu hareketleri, görüntüye yakınlaştırma uzaklaştırma tercihleri, kameranın yatay veya dikey açısı, dekorun rengi, kıyafetlerin rengi, kenarda duran kitap, ses ve müzik kullanımı, diyalog tercihleri, kurgu tercihleri.. Daha aklnıza ne gelirse, hepsi yönetmen tarafından belirli bir fikir zinciri sonucunda tercih edilmiş şeylerdir.

Tabii ki bu dediklerim her şeyin kontrol altında olduğu profesyonel setlerde, hiçbir sorun çıkmadığını farzettiğimiz zaman geçerli olan durumlar. Yine de bazı şeylerin olanaklarla değil önceden planlamakla ilgili olduğu ortada.

Neredeyse tüm filmler için bu olay geçerli olsa da, her filmde aynı önemi teşkil etmez, veya tabii ki her ama her kadraj bir sürü şey anlatmaz. Ancak film çözümleme girmek istediğinizde, ya da filminizde ilk anda görünenden fazlasını anlatmak istediğiniz anda bu tercihlere dikkat etmeniz gerekiyor.

Dikkat ettiyseniz (buna etmediyseniz filmlere nasıl edeceksiniz tıt tıt..) yukarıdaki yazıda yeni hiçbir şey söylemedim. Sadece belki daha önce “bir filmde izlediğim her şey planlı” diye düşünmemiştiniz. Düşünmemişseydiniz, artık düşünebilirsiniz. Zaten düşünüyorsaydınız bu yazıyı boşuna okudunuz, kusura bakmayın :).

Yukarıdaki karelerin hepsi Tek Bir Kare adlı diğer blogumdan. Siz de yakaladığınız kareleri benimle paylaşırsanız adınızla beraber o bloga eklerim.

Dip not: Bu yazı zerre içime sinmedi. Anlatmak istediğimi anlatabildim mi onu bile bilmiyorum. Ama fazlasıyla değinmek istediğim bir konu. Anlaşılıyor mu olay? Anlaşılmıyorsa söyleyin klasik çok daha uzun ve bir sürü boş cümleyle dolu Eylem Planı sürümünü de yazayım. Hadi bakalım.

Popülerlik: 13% [?]

Bunlar da ilginizi çekebilir

• Kurgu dediğin.. (4)
  Şu kadar zamandır bu bloga yazı yazıyorum, koskoca Sinema 101 diye bölüm aç...
• Bütçe Meselesi (8)
  Not: Bu yazının düzenlenmiş haline buradaki derlemeden ulaşabilirsiniz. ...
• Sinema 101 ve Kurgu Semineri (0)
  Geçtiğimiz sene, evet neredeyse bir yıl olmuş, 5. Kısadan Hisse Film Günler...
• Wilhelm Çığlığı (2)
  Wilhelm Çığlığı.. Büyük kısmınız büyük olasılıkla bu çığlığı daha önce pek ...